Ana Səhifə
Mahnılar
Nağıllar
Tapmacalar
Atalar Sözü
Bunları bilirdinizmi
Oyna və öyrən
Heyvanları sevin
İslam və uşaq
Nəqliyyat
Sağlıq
Əcnəbi nağıllar və mahnılar
Toyuq - ordek ve sichan nağılı MP3
Can Bala - U.Hacıbəyovun Arşın Mal Alan operettası - mp3
Can Bala - Fəsillərin gözəli - mp3
Can Bala - Heç kim bilməsin - mp3
Gecə gözətçisi: Bayquş
Quşlarda ən inkişaf etmiş duymalar görmə və eşitmədilər. Bunun ən gözəl nümunəsini bayquşlarda görərik. Ovlarını çox az işıqda tutduğu kimi, görmənin sıfıra düşdüyü anlar onun üçün problem olmaz. Qaranlıqda qulaqlar dövrəyə girər. Aldığı siqnallarla ovunun yerini təsbit edər. Qulaqları bizim eşitmədiyimiz ən kiçik tıqqıltını, hışırtını eşidər. Radar kimi qulaqlarıyla, qaranlıqda uçan qanad səslərini və ya bir gəmiricinin yemək yeməsini eşidə bilər.
Bütün quşların gözləri başlarının yan tərəflərində yerləşdiyi hald bayquşların gözləri, eynilə insanlarınkı kimi öndədir. Gözlərinin önə doğru olması bayquşlara durbin fikiri təmin edər. Bu fikirlə, cisimləri üç ölçülü olaraq görər. Ovuna yaxınlaşarkən uzaqlıq səhvi etməz.
Bayquşlar, qaranlıqda sürətlə hərəkət edən kiçik heyvanları ovlarlar. Bu quşlar üçün ən yaxşı göz, boz tonlarını görəndir. Yəni dünyaları, qara-ağ bir televiziyanın görünüşü kimidir. Bu gözlərin xüsusiyyəti, içlərində yüksək ədəddə işığa qarşı həssas hüceyrələrin olmasıdır. Bu həssas hüceyrə sayı nə qədər çoxsa görünüş də o qədər yaxşı olar.
Bir bayquşun boyunda 14 dənə onurğa vardır. İnsandakı onurğa sayı bunun yarısı qədərdir. İşdə bu xüsusiyyət bayquşun başını tam 300 dərəcə çevirə bilməsini təmin edər. Bu sayədə başını geriyə doğru çevirərək bütün ətrafını görə bilər. İnsanın başını hərəkət etdirərək əldə etdiyi ən yüksək görüş bucağı 180 dərəcədir.
Quşlar içində ən səssiz uçuşu bayquş reallaşdırar. Ovuna o qədər səssiz yaxınlaşar ki, pəncələri arasına götürdüyü ovu belə nə olduğunu anlamaz. Bu qədər səssiz uçmanın sirri qanadlarında olan tüklərdəndir. Tüklərin kənarında bir mişardakı kimi düzülmüş nizamlı dişlər olar. Qanad çırpdıqca hava axını bunların arasından keçər, bu keçiş mərhələsində səs-küy süzülər, heç bir şey duyulmaz.
Gözümüzün içindəki kiçik tozları gözümüzü qırparaq təyin edərik. Bu qırpmalar gözümüzün nəmli qalmasını təmin edər. Bu qırpma mərhələsində gözümüzdən qaçan görünüşlər olar. Bu bizim üçün problem olmaz. Amma quşlar üçün bu böyük bir problemdir. Quşlar gözlərini qırparkən görünüşündə kəsilmə olmaz. Çünki quşun, göz qırpma pərdəsi deyilən üçüncü bir göz qapağı vardır. Bu pərdə şəffafdır və gözün bir tərəfindən digər tərəfinə doğru hərəkət edər. Beləliklə quşlar gözlərini bağlamadan gözlərini qırpa bilər. Suya dalanıl quşlar üçün bu pərdə, dalğıc gözlüyü vəzifəsini görər və gözə zərər gəlməsinə mane olar.
Bayquşun qulaq dəlikləri eyni yerdə deyil. Bu fərqlilik sayəsində səsin aşağıdanmı yoxsa yuxarıdanmı gəldiyini anlar. Bayquşun beyni ilə əlaqədar edilən işlərdə, eşitməklə əlaqədar olan hissəsinin digər quşlarınkından çox daha kompleks olduğu ortaya çıxmışdır.
Bayquşun geniş üzü, sərt tüklərlə örtülüdür. Tüklər gələn səsləri toplar və qulağa əks etdirər. Bəzi bayquş cinslərinin qulaq dəlikləri elə böyükdür ki, başın yan tərəfini tamamilə örtər. Bayquşların qulaqları digər quşlara görə bir-birindən daha uzaqdır. Səs dalğaları bir qulağa çarpar digər qulağa gəlir. Bayquş, bu zaman aralığında səsin haradan gəldiyini tapar. Qulaqları pərdəlidir. İstədikləri zaman açar, istədiklərində bağlayarlar. İstirahət edəndə və yavaş uçuşlarında qulaq pərdəsini açar, sürətli uçuşlarında isə bağlayarlar.
Bayquşlar, gündüzləri, yuvalarında yatar ya da ağac budaqlarında günəş vannası qəbul etməyi seçərlər. Bədənindəki tüklərin olması ətrafa uyğunlaşmaya təmin edər. Bu səbəblə fərq edilməz.
Bayquşlar, yırtıcı quşlardır, özlərindən böyük heyvanlara hücum edə bilər. Ümumiyyətlə dovşan, siçan, ev heyvanlarına hücum edər. Gecə cırıcıları olmaqla birlikdə qazanc bayquşu gündüz də ovlanar. Qazanc bayquşunun həyat sahəsi qütb bölgələridir. Bayquşların ən böyük düşmənləri gündüz yırtıcılarıdır. Gündüzləri bu quşlarla qarşılaşmamağa diqqət yetirən bayquşlar, gecə olunca tutduqları şahin, qartal, qırğı kimi gündüz yırtıcılarına hücum edər. Onları yuvalarında tutar və ovlar.
***
130 növü olan bayquşlar, qütblər xaricində dünyanın hər yerində yaşayarlar. Bu quşlar 15 sm ilə 75 sm arasında dəyişən böyüklükləriylə, görmə və eşitmə xüsusiyyətləriylə gecə yırtıcıları arasında ayrı bir yerə malikdir. Bayquşun ovlanmaq üçün istifadə etdiyi ən əhəmiyyətli orqanı gözləridir. Gecə insanların gördüyündən 10 qat daha dəqiq görər
 |
Uşaqlar üçün əyləncəli rəngləmə oyunu Köçür
Qartopu oynamaq istəyirsiniz? Snowcraft
Yumurtaları tutmağa calışın. Bechereggs
Şəkili tamamlayln Halloween-pumpkins
Şarları partladın Funbubbels
